Kronik kabızlık tüm dünyada pek çok kişinin sorunudur. Sıklıkla kalın bağırsaklardaki kötü taşımadan kaynaklanmaktadır. Kalın bağırsağın hareketleri diğer bağırsak alanlarına göre oldukça yavaştır. Kalın bağırsağa ulaşan bağırsak içeriği burada suyunu iyice kaybeder ve sonucunda dışkı sertleşir. Böylece rektuma doğru hareketler daha da yavaşlar. Kabızlık durumunda bağırsaklardaki suyun emilimi had safhada olur. Dışkı normalden daha serttir ve rektuma geçişi oldukça zordur.
Kalın bağırsaklardaki hareketler bilinçsiz bir sistem tarafından yürütülür (vejetatif sistem). Bu nedenle sindirim ve defekasyonun fizyolojik faktörler (stres gibi), duygusal olaylar (öfke gibi) ve çevresel faktörler tarafından etkilenmesi olasıdır. Örneğin başka bir şehre seyahat ve gebelik kabızlığa neden olurken, anksiyete ve mutsuzluk ishal yapabilir. Bir dişçi randevusu, bir sınav ya da uzun uçak seyahatleri de bağırsakların hareketlerini değiştirebilir.
Kabızlık Sebepleri Nelerdir?
Öncelikle kabızlıktan yakınan birine şikâyetini ve dışkılama alışkanlığını anlatması istenir. Genel toplumsal kanaat “Her gün tuvalete gitmeliyim (dışkı yapmalıyım)” şeklinde olmakla birlikte biz doktorlar için bu pek de doğru değildir. Şayet iki günde bir dışkı yapıyorsanız bu hasta
olduğunuz anlamına gelmez. Yediklerinize bağlı olarak bağırsak hareketleriniz değişeceği için dışkı çıkma süreleriniz değişkenlik gösterebilir. Şayet haftada üçten daha az dışkılama durumunuz olursa ve buna karın ağrısı, gaz vb şikayetleri eşlik ederse bu durumda kabız olduğunuzu kabul ederiz.
Kabızlığı organik veya fonksiyonel nedenli olarak gruplandırabiliriz. Daha önce geçirmiş olduğunuz bir karın içi operasyon veya bağırsak tümörü kabızlığa neden olabilir. Bunlar kabızlığın organik nedenleri arasındadır. Karın içi operasyonlar bağırsaklar arasında yapışıklıklara neden olabileceğinden bağırsak alışkanlığında değişikliğe ve çoğu kez de kabızlığa neden olabilir.
Bağırsakların ve yandaş organ hastalıklarının yanı sıra az çalışan bir tiroid bezi gibi uzak bir organın az çalışması da bağırsak hareketlerinde değişikliğe ve kabızlığa neden olabilir. Yıllar boyunca iyi kontrolü yapılamayan şeker hastalığı da kabızlığa neden olur. Kabızlık teşhisi koyduğumuzda yukarıda saydığımız ve sayamadığımız tüm sebepleri bir liste yapar, sizde araştırırız. Unutmayın, kabızlığınız varsa öncelikle bir mide-bağırsak hastalıkları uzmanına (gastroenterolog) görünmeniz gerekir.
Bazı kereler yukarıda saydığım sebeplerin hiçbiri hastada olmaz. Yani kabızlığın organik bir sebebi yoktur. Biz bu duruma fonksiyonel kabızlık diyoruz. Batılı beslenme alışkanlığı
bu tip kabızlığın esas nedenidir. Son otuz yıl içinde beslenme şeklimizde karbonhidrat ve lif tüketimi azaldı. Buna karşın yağ, şeker ve protein tüketimi oldukça arttı. Bu da kabızlıktan mustarip kesimi artırmıştır.
Kabızlıkla mücadelede mottomuz “Bitkisel lifleri artır, hayvansal gıdaları azalt” olmalıdır.
